आफूहरु ऋणमा डुबेर विस्थापित भएको दलित समुदायको गुनासो

आफूहरु ऋणमा डुबेर विस्थापित भएको दलित समुदायको गुनासो

जाजरकोट, १८ असोज

भेरी नगरपालिका–११ कटीगाउँका १२५ घरधुरीका दलित समुदायले आफूहरु ऋणमा डुबेर विस्थापित भएको गुनासो गरेका छन् । दैनिक जीवन निर्वाहका लागि साहुसँग ऋण लिएको र तीर्न नसकेपछि उठीवास भएको भन्दै उनीहरुले वन तथा वातावरणमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतसमक्ष गुनासो गरेका हुन् ।

स्थानीय साहुले ब्याजमाथि ब्याज लगाएर दलित समुदायलाई ऋणबाट उठ्न नसक्ने गरी गाउँ छोड्न बाध्य पारेको मन्त्री बस्नेतसमक्ष पेश गरिएको ज्ञापनपत्रमा उल्लेख छ । अहिले साहुको ऋण तिर्नका लागि दलित समुदाय गाउँ छाडेर भारतमा पुगेका छन् । “उनीहरुले भारतबाट पठाएको रकमबाट ब्याजमात्र तिर्न सक्ने अवस्था हुन्छ, मुख्य ऋण भने कहिले तिरिन्छ थाहा छैन”, अधिकारकर्मी शिला नेपालीले भन्नुभयो । प्रतिपरिवार रु पाँच लाखभन्दा बढी ऋण भएपछि उनीहरु ऋण तिर्न नसकेर विस्थापित भएका हुन् । स्थानीय साहुबाट जीवन बाँच्नका लागि ल्याइएको खाद्यान्न र लत्ताकपडाको रकम तिर्न नसक्दा ऋणमा डुब्नुपरेको पीडित जीतबहादुर विकले बताउनुभयो ।

ज्ञापनपत्र बुझाउँदै ऋणको सत्यतथ्य छानबिन गरी सो तिर्ने व्यवस्थापन गर्न, विस्थापित दलित समुदायलाई गाँस, बास र कपासको व्यवस्था गरी स्थापित गर्न र सहकारीमार्फत आर्यआर्जनमा जोडी रोजगारीको ग्यारेन्टी गर्नसमेत माग गरिएको छ । त्यस्तै निःशुल्क शिक्षा कार्यान्वन गरी शिक्षामा पहुँच वृदि गर्न माग गरिएको छ । जनचेताको विकास गर्न सचेतनामूलक तालिमको व्यवस्था गर्न आग्रह गरिएको छ । माध्यमिक शिक्षा उत्तीर्ण विद्यार्थीलाई उच्च शिक्षा पढ्नका लागि व्यवस्थापन गर्नसमेत माग गरिएको छ । गत असारमा भारतबाट आएका केही परिवार गाउँमा टिक्न नसकेर फेरि विस्थापित भएको स्थानीयवासी नरबहादुर कामीले बताउनुभयो ।

गाउँ छाड्न बाध्य छन् उनीहरु

साहुबाट लिएको ऋण तिर्न नसकेर भेरी नगरपालिका–११ कट्टीगाउँमा दर्जन स्थानीय दलित समुदाय विस्थापित भएका छन् । एक सय २५ घरधुरी भएको कट्टीगाउँका दलित समुदायले दैनिक जनजीविका चलाउनका लागि लिएको ऋण तिर्न नसक्दा भारतमा विस्थापित हुनुपरेको हो । आफ्नो खेतबारीमा उत्पादन भएको अन्नले तीन महिना खाना नपुग्ने कट्टीगाउँका स्थानीयवासी दलित समुदाय साहुबाट ऋण लिएर दैनिक गुजारा चलाउँदै आएका छन् । यसरी लिएको ऋण तिर्न नसक्दा केही दलित समुदायका स्थानीयवासी विस्थापित हुनुपरेको दलबहादुर विकले बताउनुभयो । उनीसँगै जनज्योति आधारभूत विद्यालयमा कक्षा ३ मा पढ्ने दलबहादुरका छोरा पारस विक भारतमा काम गरिरहेका छन् । साहुको ऋण तिर्ने अवस्था भएमा मात्र गाउँमा आउने उनीहरुको भनाइ छ । यस समुदायका अधिकांश बालबालिका कक्षा ३ मा पढेर विद्यालय छाड्ने गरेका छन् ।

आर्थिक अवस्था कमजोर भएकै कारण विद्यालय निरन्तरता दिन नसकेको स्थानीयवासी युवा अमृत विकले जानकारी दिनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “दलित समुदायभित्र कक्षा १२ पास गरेका म मात्र हुँ, अरु कोही छैन ।” उहाँले दिएको जानकारीअनुसार आधा दर्जन स्थानीयवासीको जग्गा साहुले आफ्नो नाममा लिएपछि जीवन निर्वाहका लागि भारत गएका छन् । कट्टीगाउँका वीरमान विक, धर्मबहादुर विक, केशव विक, कर्णबहादुर विकलगायत अन्य स्थानीयवासी साहुको ऋण तिर्न नसकेर साहुलाई जग्गा पास गरी भारत विस्थापित भएका हुन् । उनीहरुको जग्गा स्थानीय यदुप्रसाद शर्मा, हरिप्रसाद शर्मालगायत अन्य पसल गरेका स्थानीयवासीले नाममा लिइसकेका छन् ।

उहाँहरुको पसलबाट लिएको खाद्यान्न, लत्ताकपडा आदिको ऋण तिर्न दलित समुदायका स्थानीयवासीले नसकेपछि जग्गा नै पास गरेर आधा दर्जन दलित समुदायका मानिस भारत पलायन भएका छन् । दलित बस्तीमा विद्युत् पुगे पनि दलित समुदायले प्रयोग गर्न पाएका छैनन् । स्थानीय अधिकारकर्मी पार्वती विकले भन्नुभयो, “पढ्ने वातावरण र आर्थिक नहुँदा दलित समुदायका मानिस अहिलेको जमानामा पनि शिक्षा पाउनबाट बञ्चित छन्, गरिबको चरम पीडामा छन्, यो समस्याबाट मुक्ति दिलाउन सबैले ध्यान दिनुप¥यो ।