नवलपुरको दाउन्ने देवी मन्दिर धार्मिक तथा पर्यटकीय गन्तव्य बन्दै
चितवन, २६ फाल्गुण। नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) नवलपुरको विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका–२ मा रहेको दाउन्ने देवी मन्दिर धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले महत्वपूर्ण स्थलका रूपमा परिचित बन्दै गएको छ । पूर्व–पश्चिम राजमार्ग नजिकै दाउन्ने डाँडाको चुचुरोमा अवस्थित यस मन्दिरमा पछिल्लो समय दर्शनार्थीको चाप बढ्दै गएको छ ।
समुद्री सतहबाट करिब तीन हजार तीन सय फिट उचाइमा रहेको मन्दिर पुग्न दाउन्ने बजारबाट करिब आधा घण्टाको उकालो यात्रा गर्नुपर्छ । यहाँ पूजा–आराधना गर्दा मनोकामना पूरा हुने विश्वासका कारण देशका विभिन्न जिल्लाबाट भक्तजन आउने गरेका छन् । भारतीय सीमा नजिक भएकाले भारतबाट पनि दर्शनार्थी आउने गरेका छन् ।
दाउन्ने देवी मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष हरिहर सुवेदीका अनुसार पाल्पाका राजा मणिमुकुन्द सेनको समयदेखि नै यस क्षेत्रको धार्मिक महत्व रहेको जनश्रुति पाइन्छ । त्यसैले दाउन्ने देवी मन्दिरलाई ऐतिहासिक मन्दिरका रूपमा पनि चिनिने गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।
बडादसैँ, चैतेदसैँ, श्रीपञ्चमी लगायतका पर्वका अवसरमा यहाँ ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । दाउन्ने देवीलाई शक्तिपीठका रूपमा पूजा गरिने गरिएको अध्यक्ष सुवेदीले जानकारी दिनुभयो । विवाह, व्रतबन्धजस्ता धार्मिक कार्यका लागि पनि स्थानीय बासिन्दा मन्दिर आउने गरेका छन् ।
दाउन्ने क्षेत्र वरिपरि लक्ष्मीनारायण मन्दिर, शिवालय, गायत्री मन्दिर तथा गुम्बालगायत धार्मिक स्थल पनि रहेका छन् । मन्दिर व्यवस्थापन समितिले गौशाला सञ्चालन गर्दै आएको पनि अध्यक्ष सुवेदीले बताउनुभयो । विशेषगरी सार्वजनिक बिदा र दसैँको समयमा यहाँ भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।
प्राकृतिक रूपमा रमणीय स्थान भएकाले धार्मिक यात्रासँगै घुमफिरका लागि पनि मानिसहरू यहाँ आउने गरेका छन् । गण्डकी प्रदेश सरकारले सार्वजनिक गरेको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यको सूचीमा दाउन्ने देवी मन्दिर पनि समावेश गरिएको अध्यक्ष सुवेदीले बताउनुभयो । तर राज्यबाट मन्दिरको विकासका लागि अपेक्षित ध्यान नपुगेको उहाँको भनाइ छ ।
मन्दिरमा चढाइने भेटीबाट पुजारी व्यवस्थापन, गौशाला सञ्चालन, कर्मचारी तलब तथा मन्दिरको सामान्य व्यवस्थापन गरिँदै आएको समितिले जनाएको छ । धार्मिक सम्पदाको संरक्षण र व्यवस्थापनमा राज्यले पनि विशेष चासो दिनुपर्ने अध्यक्ष सुवेदीले बताउनुभयो ।
हालै मन्दिर व्यवस्थापन समितिले अशक्त तथा ज्येष्ठ नागरिकलाई सहज पहुँच दिलाउन नयाँ बाटो निर्माण गरेको छ । सवारीसाधन मन्दिरसम्मै पुग्ने उद्देश्यले मार्ग खोलिएको भए पनि स्तरोन्नतिका लागि आवश्यक स्रोतको अभाव रहेको छ । यसका लागि राज्यबाट सहयोग आवश्यक रहेको अध्यक्ष सुवेदीले बताउनुभयो ।
प्राकृतिक सौन्दर्यले भरिपूर्ण दाउन्ने डाँडाबाट सुन्दर दृश्यावलोकन गर्न सकिन्छ । धार्मिक आस्था र प्राकृतिक आकर्षणका कारण दाउन्ने देवी क्षेत्र धार्मिक पर्यटनको महत्वपूर्ण गन्तव्यका रूपमा विकास हुँदै गएको छ । यसको थप संरक्षण र विकासका लागि सबै पक्षले पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको समितिको भनाइ छ ।
